Narzędzia PDF Nyxiontech › Edytuj metadane PDF

Ukryte metadane w PDF: co zdradza dokument, który publikujesz

Na stronie dokumentu widać to, co miało być widoczne. Sam plik mówi więcej: kto go napisał, w jakim programie, na jakim systemie, kiedy powstał i kiedy był ostatnio zapisywany. Czasem także jak nazywała się wcześniejsza wersja. Jeśli publikujesz dokumenty w BIP, wysyłasz pisma w imieniu urzędu albo kancelarii, warto wiedzieć, co dokładnie wychodzi razem z plikiem.

Skala problemu: liczby, nie przeczucia

Najlepszym opublikowanym badaniem tego zjawiska jest praca Supriyi Adhatarao i Cédrica Lauradoux „Exploitation and Sanitization of Hidden Data in PDF Files" (arXiv). Autorzy przeanalizowali 39 664 pliki PDF opublikowane przez 75 agencji bezpieczeństwa z 47 krajów, czyli instytucje, po których można by się spodziewać ostrożności.

Ostatni punkt jest najważniejszy dla osoby, która chce „wyczyścić plik i mieć spokój". Metadane w PDF nie mieszkają w jednym miejscu.

Gdzie siedzą metadane

Dokument PDF ma dwa osobne magazyny na metadane dokumentu. Starszy to słownik informacji o dokumencie, z polami Title, Author, Subject, Keywords, Creator (program, w którym powstał oryginał), Producer (oprogramowanie, które zapisało PDF), CreationDate i ModDate. Nowszy to strumień XMP, czyli pakiet XML zaszyty w pliku. Norma PDF 2.0 uznaje strumienie metadanych za metodę zalecaną i dopuszcza je także na fragmentach dokumentu, nie tylko na całości (punkt 14.3).

Oba magazyny zwykle trzymają te same wartości, bo programy zapisują je równolegle. To właśnie dlatego wyczyszczenie jednego nie załatwia sprawy: drugi zostaje nietknięty, z tym samym nazwiskiem w środku.

Jak sprawdzić, co jest w pliku

Co usuwa Edytuj metadane

Wyczyść wszystkie sześć pól, kliknij Zapisz metadane i pobierz wynik. Znikają wtedy oba magazyny naraz: słownik informacji i pakiet XMP. Usuwanie tylko jednego nie miałoby sensu, bo czytnik może uznać kopię z XMP za ważniejszą, więc w pliku zostałoby nazwisko, mimo że narzędzie pokazuje puste pola.

Sprawdziliśmy to na pliku, który miał wypełnione oba magazyny: tytuł „Umowa z kontrahentem" i autora „Jan Kowalski" w słowniku informacji oraz te same dane plus „Microsoft Word 2016" w pakiecie XMP. Po wyczyszczeniu pól żadnego z tych napisów nie ma już w bajtach pliku. Pilnuje tego test, który bez tej funkcji po prostu nie przechodzi.

Narzędzie zapisuje cały plik od nowa, zamiast dopisywać zmianę na jego końcu, więc wyczyszczone wartości nie zostają w poprzedniej wersji dokumentu. To nie jest oczywiste. Dokumentacja programu exiftool ostrzega, że jego własne zmiany w PDF są odwracalne poleceniem -PDF-update:all=, i stwierdza wprost: „exiftool alone may not be used to securely edit metadata in PDF files" (dokumentacja exiftool). Plik wygląda na wyczyszczony, a poprzednia wersja danych nadal w nim siedzi.

Czego Edytuj metadane nie usuwa

Jeśli mają zniknąć także daty albo metadane pojedynczych stron, zbuduj plik od nowa z samych stron: w Podziel PDF wybierz Zakresy, wpisz 1- i podziel. Powstały plik nie przenosi starego słownika informacji ani pakietu XMP, a obie daty wskazują moment operacji. Uwaga na koszt: nowy dokument nie przenosi zakładek ani pól formularza, więc rób to na wersji ostatecznej.

Co na to polskie prawo

Tu trzeba uważać, bo w tej sprawie łatwo napisać więcej, niż wynika z przepisów. Ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 82) wymaga w załączniku spełnienia kryterium 2.4.2 „Tytuły stron" na poziomie A, a przez odesłanie do punktu 10 normy EN 301 549, czyli do dokumentów niebędących stronami internetowymi, obejmuje tym także publikowane pliki PDF.

Sama norma EN 301 549 w punkcie 10.2.4.2 wymaga, by „Documents have titles that describe topic or purpose", ale w uwadze dodaje, że wystarczającym tytułem jest nazwa dokumentu, jeśli opisuje temat lub przeznaczenie (tekst normy). Innymi słowy: prawo wymaga tytułu, a opisowa nazwa pliku ten wymóg spełnia. Nie ma w polskim prawie przepisu, który nakazywałby wypełnić pole Title w metadanych PDF, i nie warto twierdzić inaczej.

Jest za to oficjalna rządowa instrukcja, która mówi autorom dokładnie to samo co ten poradnik, tylko od drugiej strony. Poradnik gov.pl o tworzeniu dostępnych dokumentów w programie Word stwierdza: „Przed opublikowaniem lub eksportowaniem dokumentu sprawdź i uzupełnij metadane dokumentu, w tym jego tytuł" (gov.pl). To jest właśnie moment, w którym nieuważnie wpisany autor zostaje zapieczętowany w pliku na zawsze.

Warto też pamiętać, że BIP nie ma furtki. Nawet podmiot, który powołuje się na nadmierne koszty zapewnienia dostępności, musi zapewnić dostępność cyfrową strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej. Z drugiej strony dokumenty tekstowe opublikowane przed 23 września 2018 r. są spod ustawy wyłączone, chyba że ich zawartość jest niezbędna do realizacji bieżących zadań podmiotu.

A RODO?

Powiemy to uczciwie: nie znaleźliśmy decyzji ani wytycznych Prezesa UODO, które dotyczyłyby wprost metadanych plików. Szukaliśmy i nie ma. Kto twierdzi inaczej, powinien podać sygnaturę.

Najbliższa sprawa dotyczy nie metadanych, lecz opublikowania w BIP niewłaściwego pliku. W maju 2026 r. UODO poinformował o postępowaniu wobec Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice, który opublikował niezanonimizowaną petycję z imionami, nazwiskami, adresami zamieszkania i wzorami podpisów 749 osób; plik był dostępny przez kilkanaście dni, a kara wyniosła 7 700 zł (komunikat UODO). Istotny szczegół: spór dotyczył obowiązku zgłoszenia naruszenia, a nie samej publikacji.

Wniosek dla osoby publikującej dokumenty jest prosty i nie wymaga nowych przepisów. Jeśli w pliku są dane osobowe, których odbiorca nie powinien zobaczyć, to bez znaczenia, czy są na stronie, czy we właściwościach dokumentu. Metadane po prostu trudniej zauważyć przed publikacją niż po.

Lista kontrolna przed publikacją

  1. Sprawdź plik dwiema komendami: pdfinfo plik.pdf i pdfinfo -meta plik.pdf, albo jedną: exiftool -a -G1 plik.pdf.
  2. Jeśli jest pakiet XMP z danymi, przepuść dokument przez Podziel PDF albo Połącz PDF, żeby powstał nowy plik bez niego.
  3. Wyczyść pozostałe pola w Edytuj metadane i uzupełnij sensowny tytuł, bo tytuł jest wymagany, a puste pole też bywa problemem.
  4. Sprawdź nazwę pliku. petycja_wersja_bez_anonimizacji.pdf mówi wszystko, zanim ktokolwiek go otworzy.
  5. Jeśli dokument zawiera dane do zasłonięcia na samych stronach, użyj Anonimizuj PDF i sprawdź wynik zgodnie z poradnikiem o anonimizacji zgodnej z RODO.
  6. Jeśli publikujesz w BIP szkoły, poradnik o anonimizacji dokumentów w BIP szkoły przechodzi przez te same kroki na protokołach, uchwałach i umowach.
  7. Na koniec przeczytaj plik jeszcze raz obiema komendami. Sprawdza się wynik, nie intencję.

Wszystkie narzędzia na tej stronie działają w przeglądarce, więc dokument, który sprawdzasz pod kątem wycieku danych, nie wyjeżdża przy okazji na cudzy serwer.

Otwórz narzędzie Edytuj metadane